Εκδρομές του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου

Κείμενο Παναγιώτη Κάσσαρη

Μια από τις δραστηριότητες του Σ.Φ.Σ. είναι και η πραγματοποίηση εκδρομών με σκοπό τη διάδοση της ιδέας του σιδηροδρόμου στο ευρύ κοινό. Στα 40 χρόνια ιστορίας του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου πραγματοποιήθηκαν πάρα πολλές εκδρομές, με τη συμμετοχή μελών και μη, εντός και εκτός Ελλάδος.

Οι εκδρομές πραγματοποιούνταν είτε με τα προγραμματισμένα δρομολόγια του Ο.Σ.Ε. , είτε με μισθωμένες αμαξοστοιχίες, κανονικές ή μουσειακές. Τα κόμιστρα που απαιτούσε ο Ο.Σ.Ε. για να κινηθούν τα τραίνα, ήταν λογικά η δε επάρκεια – ποικιλία τροχαίου υλικού ικανοποιητική. Αρκετές φορές ο Ο.Σ.Ε. μας παρείχε δωρεάν ή με συμβολικό τίμημα τα βαγόνια που μισθώναμε, λόγω του κύρους και τηςπροσφοράς του συλλόγου στα σιδηροδρομικά πράγματα. Έτσι σε κάθε απόφαση του Δ.Σ. του Συλλόγου για πραγματοποίηση κάποιας εκδρομής, η συμμετοχή των μελών, ήταν ενθουσιώδης.

Να ποιο ήταν το τελετουργικό της οργάνωσης μιας σιδηροδρομικής εκδρομής: Αφού συγκεντρωνόταν ο απαιτούμενος αριθμός συμμετοχών, το Δ.Σ. του συλλόγου υπέβαλλε αίτηση προς τον Ο.Σ.Ε. για την παραχώρηση αμαξοστοιχίας με συγκεκριμένη ημερομηνία και διαδρομή. Αν ο Ο.Σ.Ε. ενέκρινε την αίτηση, κοινοποιούσε την απόφαση του στον Σ.Φ.Σ., ο οποίος με τη σειρά του ανακοίνωνε το κόστος της εκδρομής και την ακριβή ημέρα και ώρα αναχώρησης.

Μια μεγάλη παρέα μελών μας και φίλων, συχνά άνω των 100, περίμενε με ανυπομονησία στην αποβάθρα την άφιξη του τραίνου είτε στο σταθμό Λαρίσης, είτε στο σταθμό Πελοποννήσου. Εκεί ξεκινούσε η δράση των φωτογράφων. Φωτογράφιζαν τα υπάρχοντα στον σταθμό τραίνα και βεβαίως την άφιξη του δικού τους.

Το ταξίδι ξεκινούσε…. Μια όμορφη ατμόσφαιρα επικρατούσε μέσα στα βαγόνια με ευχάριστες στιγμές. Ατελείωτες συζητήσεις, αθώα «πειράγματα, γέλια και πολλή χαρά. Αρκετοί ήταν εκείνοι που απολάμβαναν τη διαδρομή έχοντας τα κεφάλια τους έξω για να ακούνε τη μηχανή του τραίνου, τότε που δεν υπήρχαν κλιματιζόμενα βαγόνια. Σε κάθε στάση για φωτογράφιση οι φωτογράφοι του συλλόγου αποβιβάζονταν για να φωτογραφίσουν την αμαξοστοιχία σε διάφορα ιδανικά για αυτόν τον σκοπό σημεία της διαδρομής. Αν δε το τραίνο ήταν μουσειακό η φωτογράφιση ήταν μία πραγματική ιεροτελεστία. Το τραίνο να κάνει ελιγμούς μπρος-πίσω και οι φωτογράφοι να παίρνουν θέση για να μην ενοχλούν ο ένας τον άλλον.

Μια από τις δραστηριότητες του Σ.Φ.Σ. είναι και η πραγματοποίηση εκδρομών με σκοπό τη διάδοση της ιδέας του σιδηροδρόμου στο ευρύ κοινό. Στα 40 χρόνια ιστορίας του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου πραγματοποιήθηκαν πάρα πολλές εκδρομές, με τη συμμετοχή μελών και μη, εντός και εκτός Ελλάδος.

Οι εκδρομές πραγματοποιούνταν είτε με τα προγραμματισμένα δρομολόγια του Ο.Σ.Ε. , είτε με μισθωμένες αμαξοστοιχίες, κανονικές ή μουσειακές. Τα κόμιστρα που απαιτούσε ο Ο.Σ.Ε. για να κινηθούν τα τραίνα, ήταν λογικά η δε επάρκεια – ποικιλία τροχαίου υλικού ικανοποιητική. Αρκετές φορές ο Ο.Σ.Ε. μας παρείχε δωρεάν ή με συμβολικό τίμημα τα βαγόνια που μισθώναμε, λόγω του κύρους και τηςπροσφοράς του συλλόγου στα σιδηροδρομικά πράγματα. Έτσι σε κάθε απόφαση του Δ.Σ. του Συλλόγου για πραγματοποίηση κάποιας εκδρομής, η συμμετοχή των μελών, ήταν ενθουσιώδης.

Να ποιο ήταν το τελετουργικό της οργάνωσης μιας σιδηροδρομικής εκδρομής: Αφού συγκεντρωνόταν ο απαιτούμενος αριθμός συμμετοχών, το Δ.Σ. του συλλόγου υπέβαλλε αίτηση προς τον Ο.Σ.Ε. για την παραχώρηση αμαξοστοιχίας με συγκεκριμένη ημερομηνία και διαδρομή. Αν ο Ο.Σ.Ε. ενέκρινε την αίτηση, κοινοποιούσε την απόφαση του στον Σ.Φ.Σ., ο οποίος με τη σειρά του ανακοίνωνε το κόστος της εκδρομής και την ακριβή ημέρα και ώρα αναχώρησης.

Μια μεγάλη παρέα μελών μας και φίλων, συχνά άνω των 100, περίμενε με ανυπομονησία στην αποβάθρα την άφιξη του τραίνου είτε στο σταθμό Λαρίσης, είτε στο σταθμό Πελοποννήσου. Εκεί ξεκινούσε η δράση των φωτογράφων. Φωτογράφιζαν τα υπάρχοντα στον σταθμό τραίνα και βεβαίως την άφιξη του δικού τους.

Το ταξίδι ξεκινούσε…. Μια όμορφη ατμόσφαιρα επικρατούσε μέσα στα βαγόνια με ευχάριστες στιγμές. Ατελείωτες συζητήσεις, αθώα «πειράγματα, γέλια και πολλή χαρά. Αρκετοί ήταν εκείνοι που απολάμβαναν τη διαδρομή έχοντας τα κεφάλια τους έξω για να ακούνε τη μηχανή του τραίνου, τότε που δεν υπήρχαν κλιματιζόμενα βαγόνια. Σε κάθε στάση για φωτογράφιση οι φωτογράφοι του συλλόγου αποβιβάζονταν για να φωτογραφίσουν την αμαξοστοιχία σε διάφορα ιδανικά για αυτόν τον σκοπό σημεία της διαδρομής. Αν δε το τραίνο ήταν μουσειακό η φωτογράφιση ήταν μία πραγματική ιεροτελεστία. Το τραίνο να κάνει ελιγμούς μπρος-πίσω και οι φωτογράφοι να παίρνουν θέση για να μην ενοχλούν ο ένας τον άλλον.

Κάθε Τετάρτη στο χώρο του Συλλόγου, στην οδό Κωνσταντινουπόλεως και μετέπειτα στην οδό Σιώκου στο Μουσείο, οι φωτογράφοι παρουσίαζαν τις φωτογραφίες τους από τις εκδρομές και έκαναν προτάσεις και σχέδια για τις επόμενες. Οι εκδρομές ήταν ένας τρόπος προσέλκυσης νέων μελών στον σύλλογο. Όταν ένα μέλος προσκαλούσε ένα φίλο του ή ένα γνωστό του στις εκδρομές, ή ο Σύλλογος κάποιον επώνυμο ή κάποιο δημοσιογράφο ή κάποιον στον οποίο ήθελε να προβάλει την ομορφιά του σιδηροδρομικού ταξιδιού, ο προσκεκλημένος, συνήθως, εντυπωσιαζόταν από τον σύλλογο και τους σκοπούς του και γοητευόταν από τον σιδηρόδρομο. Στην πλειοψηφία των εκδρομών αρκετά νέα μέλη εγγράφηκαν, γιατί ενθουσιάστηκαν με την πρώτη τους συμμετοχή. Πολλές φορές συνδυάζαμε τις εκδρομές με εκδηλώσεις ή συζητήσεις με τοπικούς φορείς και Δήμους ή με τοπικές οργανώσεις σιδηροδρομικών. Συνήθως μισθώναμε ένα όχημα εστιατόριο με δύο κλινοθέσια οχήματα, όπου γευματίζαμε, διασκεδάζαμε και κοιμόμαστε κατά τη διάρκεια της διαδρομής. Πολύ συχνά σταματούσαμε σε σταθμούς για επίσκεψη και σύντομη περιήγηση. Όταν το μουσειακό τραίνο περνούσε μέσα από τα χωριά, ή τις μικρές πόλεις, οι κάτοικοι το παρακολουθούσαν εντυπωσιασμένοι ή και έκπληκτοι και κυρίως τα νέα παιδιά εκδήλωναν την χαρά και τον ενθουσιασμό τους ζητώντας να μάθουν για τον σύλλογο, τους σκοπούς και τις δράσεις του.

Μερικές από τις εκδρομές μας:

Ο Σ.Φ.Σ το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος το καλοκαίρι του 2019

Ο Σ.Φ.Σ. το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος το καλοκαίρι του 2019, διοργάνωσε σιδηροδρομική εκδρομή στην Ιταλία. Επισκεφθήκαμε την Νότια Ιταλία, κυρίως όμως την Σικελία, κάνοντας αρκετές διαδρομές με το τραίνο. Ο Σ.Φ.Σ. συναντήθηκε με την ηγεσία και με μέλη του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου του Παλέρμο, οι οποίοι και μας ξενάγησαν στο μηχανοστάσιο των “FS”.

Φωτογραφική εκδρομή Οδοντωτού Σιδηρόδρομου στη διαδρομή Καλάβρυτα-Κερπινή στις 04-11-2016

Φωτογραφική εκδρομή του Συλλόγου στη διαδρομή Τιθορέα – Λιανοκλάδι με μισθωμένη αμαξοστοιχία στις 26-05-2016 όταν η ΤΡΑΙΝΟ.Σ.Ε. εξακολουθούσε να είναι κρατική. Με την ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟ.Σ.Ε., η πραγματοποίηση σιδηροδρομικών εκδρομών στις μέρες μας είναι οικονομικά ασύμφορη γιατί η εταιρεία απαιτεί υπέρογκα χρηματικά ποσά.

Φωτογραφική εκδρομή του Συλλόγου Τιθορέα-Λιανοκλάδι, 26-05-2016

Φωτογραφική εκδρομή του Συλλόγου στη διαδρομή Τιθορέα – Λιανοκλάδι με μισθωμένη αμαξοστοιχία στις 26-05-2016 όταν η ΤΡΑΙΝΟ.Σ.Ε. εξακολουθούσε να είναι κρατική. Με την ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟ.Σ.Ε., η πραγματοποίηση σιδηροδρομικών εκδρομών στις μέρες μας είναι οικονομικά ασύμφορη γιατί η εταιρεία απαιτεί υπέρογκα χρηματικά ποσά.

Εκδρομή στη Πελοπόννησο

Τελευταία εκδρομή του Σ.Φ.Σ. στη Πελοπόννησο στο τμήμα Πύργος-Κυπαρισσία-Καλαμάτα στις 25/03/2016.

Εκδρομή στη Σερβία

Εκδρομή στη Σερβία στο τραινάκι της “Mokra Gora”, το περίφημο “Sargan 8” (τμήμα του παλαιού Σιδηροδρόμου της Αδριατικής Βελιγράδι – Σεράγιεβο – Ντουμπρόβνικ) στις 31-05-2015. Ο Σ.Φ.Σ. μίσθωσε ατμήλατο τραινάκι κάνοντας τη διαδρομή από τη Mokra Gora μέχρι το Sargan, με πολλές ¨φωτοστάσεις” και χαλάρωση για φαγητό και βόλτα στη φύση, στο σταθμό του Jatape.

Γύρος της Πελοποννήσου-Πύργος-Καλό Νερό-Ζευγολατιό-Τρίπολη-Κόρινθος στις 01-09-2012

Γύρος της Πελοποννήσου με εκδρομική αμαξοστοιχία Πύργος – Καλό Νερό – Ζευγολατιό – Τρίπολη – Κόρινθος στις 01-09-2012, μετά από 19 μήνες ακινησίας και σιωπής του τραίνου στη Πελοπόννησο, σε μια προσπάθεια δημιουργίας μουσειακού σιδηροδρόμου

Αλβανία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Μαυροβούνιο 01,02,03-06-2012

Πρώτες “γεύσεις” από την άγνωστη σιδηροδρομικά Αλβανία και την πρώην Γιουγκοσλαβία, στο Μαυροβούνιο 01,02,03-06-2012. Στην μεν Αλβανία ζήσαμε μια πρωτόγνωρη εμπειρία παρατηρώντας το δίκτυο και το τροχαίο υλικό, που μας γύρισε πολλές δεκαετίες πίσω, στο δε Μαυροβούνιο ενθουσιαστήκαμε από τους πρώην Γιουγκοσλαβικούς Σιδηροδρόμους!!!

Μπάνσκο της Βουλγαρίας 31-10-2009

Πρώτη εξόρμηση του Σ.Φ.Σ. στο εξωτερικό στις 31-10-2009 στο Μπάνσκο της Βουλγαρίας με μισθωμένη ατμήλατη αμαξοστοιχία.

Εκδρομή στον Νέστο στις 25,26-03-2005

Επανάληψη της εκδρομής στον Νέστο στις 25,26-3-2005 με βαγόνια της “Compagnie”, από αυτά που κρίθηκαν διατηρητέα μετά από πρόταση του συλλόγου μας, ελκόμενα από την μουσειακή Δ/Η ALCO σειράς 320 την πρώτη ημέρα και την ατμάμαξα Λβ964 την επομένη μέχρι την Ξάνθη.

Αθήνα-Ολυμπία με την A/A De Dietrich 6402 στις 12,13-4-2003

Συνάντηση εκπροσώπων του Σ.Φ.Σ. με τον Δήμαρχο της Ολυμπίας για το μέλλον του σιδηροδρόμου στην Ολυμπία και γενικά στην Πελοπόννησο. Τελευταίο μουσειακό-επιβατικό δρομολόγιο για την συγκεκριμένη Α/Α. Μετά από λίγο και καιρό η 6402 αναχώρησε από το ΜΠΡ με τελικό προορισμό το μηχανοστάσιο της Καλαμάτας.

Εκδρομή Πρέσπες-Κοζάνη, 17-18 Νοεμβρίου 2001

Στις 17 και 18 Νοεμβρίου 2001, πραγματοποιήθηκε εκδρομή στις Πρέσπες και την Κοζάνη. Αναχωρήσαμε το βράδυ της Παρασκευής με την Αμαξοστοιχία 504 για Θεσσαλονίκη. Από εκεί με την μουσειακή αυτοκινητάμαξα Fiat μεταβήκαμε στην Άρνισσα, όπου με πούλμαν φτάσαμε στην Παναγίτσα και στη συνέχεια με πούλμαν επισκεφθήκαμε την περιοχή των Πρεσπών. Την Κυριακή το πρωί όσοι επιθυμούσαν μετέβησαν με την μισθωμένη αυτοκινητάμαξα Fiat μέχρι την Κοζάνη.

Εκδρομή στον Νέστο

Εκδρομή στον Νέστο με την ατμάμαξα Λβ964 με τα μουσειακά βαγόνια της “Compagnie” στις 17-06-2000, από το Παρανέστι στους Τοξότες Ξάνθης. Συμμετείχε και τηλεοπτικό συνεργείο της ΕΤ3 για την κινηματογράφηση του ταξιδιού. Την επόμενη μέρα 18-06-2000 ο Σ.Φ.Σ. μίσθωσε για πρώτη φορά την μουσειακή Α/Α FIAT (που μόλις προσφάτως είχε αποσυρθεί από την κυκλοφορία), για να κάνουμε την διαδρομή Ξάνθη – Αλεξανδρούπολη με πολλές “φωτοστάσεις”. Για την μετάβαση στην Δράμα ο Σ.Φ.Σ. είχε μισθώσει και πάλι κλινοθέσια οχήματα για την νυκτερινή διαδρομή.

Αλεξανδρούπολη, Μάιος του 1999

Τον Μάιο του 1999 μαζί με σιδηροδρομικούς της Θράκης, ο Σ.Φ.Σ. διοργάνωσε στο Δημοτικό Θέατρο του Δήμου Αλεξανδρούπολης μία εκδήλωση κατά την οποία παρουσιάστηκαν οι δυνατότητες και η συμβολή του σιδηροδρόμου στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, με προβολή διαφανειών. Ακολούθησε συζήτηση. Στην εκδήλωση παρέστησαν όλες οι Αρχές της πόλης και πολλοί κάτοικοί της. Η εκδήλωση συνδυάστηκε με εκδρομή του Σ.Φ.Σ. στην Αλεξανδρούπολη, με μισθωμένα οχήματα (2 κλινοθέσια και 1 εστιατόριο) στην οποία συμμετείχαν πολλά μέλη και φίλοι του Σ.Φ.Σ..

Εκδρομή Φλώρινας και Έδεσσα 13-16 Μαΐου 1997

Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η τριήμερη εκδρομή του Σ.Φ.Σ. στην Φλώρινα και Έδεσσα από 13 έως 16 Μαΐου 1997. Το πρόγραμμα της εκδρομής προέβλεπε και την επίσκεψη στην κατηργημένη γραμμή Φλώρινας – Ν. Καυκάσου με την μουσειακή αυτοκινητάμαξα Fiat. Κατά την διάρκεια της εκδρομής αυτής, ύστερα από συνεννόηση με την ΔΕΗ, επισκεφθήκαμε τις εγκαταστάσεις εξόρυξης και μεταφοράς λιγνίτη για την παραγωγή ρεύματος στον Κόμανο Κοζάνης. Έτσι μας δόθηκε η ευκαιρία να δούμε τις μοναδικές στο είδος τους ηλεκτράμαξες που κινούσαν τους συρμούς οι οποίοι μετέφεραν τον λιγνίτη από τα ορυχεία στα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Εκδρομή στην Καλαμάτα 12,13 Απριλίου 1997

Το διήμερο 12 και 13 Απριλίου 1997 ο Σ.Φ.Σ., εξέδραμε στην Καλαμάτα με την μουσειακή αυτοκινητάμαξα De Dietrich. O τοπικός σύλλογος, με την βοήθεια του συλλόγου μας οργάνωσε έκθεση για τον σιδηρόδρομο και το τραμ. Ο σύλλογός μας παρουσίασε στο πνευματικό κέντρο του Δήμου το ηχόραμα του Αντ. Φιλιππουπολίτη «Ο οδοντωτός, το τραινάκι του Βουραϊκού».

Εκδρομή Αθήνα-Δράμα τον Μάιο 1996

Όσοι από τα μέλη μας δεν είχαν κλείσει δωμάτιο στο ξενοδοχείο κοιμήθηκαν στα κλινοθέσια και λόγω του ότι είχε χιονίσει ο σταθμάρχης βάρδιας της Δράμας είχε συνδέσει την δηζελομηχανή που ήταν εφεδρεία να παράγει ατμό για την θέρμανση των δύο κλινοθεσίων. Το πρωί οι εκδρομείς επιβιβάστηκαν στην αυτοκινητάμαξα Ferrostaal με προορισμό τους Τοξότες και με ενδιάμεσο σταθμό τα Λιβερά. Από εκεί όσοι είχαν επιλέξει να πεζοπορήσουν, διένυσαν την απόσταση μέχρι τους Τοξότες (15 χλμ.) μέσω του σιδηροδρομικού μονοπατιού, απολαμβάνοντας από ψηλά την θέα του Νέστου ποταμού.

Εκδρομή Βόλος-Καλαμπάκα στις 27,28-10-1995

Με την Α/Α LINKE HOFMANN για πρώτη φορά ως μουσειακή, βαμμένη με τα αρχικά της χρώματα του 1937.

Γύρος της Πελοποννήσου με την Α/Α De Dietrich 6402 στις 03,04,05-03-1995

Με εξαίρεση τη γραμμή του Ναυπλίου και του Λουτρακίου, η αυτοκινητάμαξα εισήλθε σε όλες τις τοπικές γραμμές. Η άφιξή μας στην Μεσσήνη συνδυάστηκε με την επανέναρξη των δρομολογίων Καλαμάτας – Μεσσήνης.

Εκδρομή Αθήνα-Έδεσσα-Φλώρινα 25,26,27-03-1994

Mε τη συμμετοχή του Πολιτιστικού Κέντρου του Ο.Σ.Ε. Για πρώτη φορά έγινε μίσθωση των οχημάτων (δύο κλινοθέσιων και ενός εστιατορίου). Πολλοί διανυκτέρευσαν στα βαγόνια με τα κρεβάτια (κλινοθέσια), ενώ οι υπόλοιποι σε ξενοδοχεία.

Εκδρομή στο Ναύπλιο με την Α/Α De Dietrich 6402 στις 15-05-1993

Στον παλιό σταθμό του Ναυπλίου, που δόθηκε στην κυκλοφορία ειδικά για μας, σε συννενόηση με την ΦΙΛΠΑ, ήρθαν και μας περίμεναν παλαιά αυτοκίνητα. Τα αυτοκίνητα αυτά παρατεταγμένα στον παλιό σταθμό του Ναυπλίου, υποδέχονταν την ιστορική αυτοκινητάμαξα την ώρα που παιάνιζε η μπάντα του Δήμου Ναυπλίου, τιμώντας τον σύλλογό μας για την βοήθεια που παρέσχε στον Δήμο Ναυπλιέων, για την επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Αργους – Ναυπλίου.

Εκδρομή στο Λουτράκι στις 18-10-1992

Η εκδρομική αμαξοστοιχία ίδιας σύνθεσης με την προηγούμενη. Η εκδρομή αυτή απέβλεπε στο να κινητοποιήσουμε τους κατοίκους να ζητήσουν την επαναλειτουργία της γραμμής Ισθμός-Λουτράκι.

Εκδρομή Πειραιάς-Αθήνα-Ναύπλιο στις 14-11-1991

Mε την ατμάμαξα VULKAN (γνωστή ως “Μακάρθουρ”) κατασκευής ΗΠΑ (1947) με τις επιβατάμαξες ΒΒΔ869, ΒΒΔ883 (ΣΠΑΠ) και ΑΑΔ0035 (ως “Πολεμιστής”(ΣΑ) (1947) σε συνεργασία με τον Αμερικανικό φορέα “National Railway Historical Society of Illinois” 1991 “Nostalgia Express”.